گل حسرت

آزمون آرایه های ادبی فروردین 1391 از درس 15 تا 22          نام ونام خانوادگی:

1-      در هريك از ابيات زير، كنايات را مشخص كنيد و مفهوم هريك را بنويسيد.

الف) چو بنشيند بيچاره بگريست زار / كه اي خواجه دستم زدامن بدار

ب) دلا  معاش چنانكن كه گر بلغزد پاي / فرشته ات به دور دست دعا نگه دارد.

      2- در بيت" لبخند تو خلاصه ي خوبي هاست / لختي بخند، خنده ي گل زيباست"

الف)كدام " صامت" بيش از بقيه تكرار شده است؟

ب) نام آرايه ي ادبي حاصل از اين تكرار چيست؟

     3- در هريك از عبارات زير ، بين كدام كلمات " سجع" وجود دارد؟ نوع " سجع ها" را بنويسيد؟

الف) مُلك بي دين باطل است و دين بي مُلك ، ضايع.

ب) هر كه را زر در ترازوست، زور در بازوست.

    4- در هر يك از ابيات زير بين كدام كلمات"جناس" به كار رفته است؟ نوع هر جناس را مشخص كنيد.

الف) اي گدايان خرابات، خدايار شماست / چشم اِنعام مداريد ز اَنعامي چند

ب) كار دلم به جان رسيد، كارد به استخوان رسيد / ناله كنم بگويدم: دم مزن و بيان مكن

    5- در ابيات زير آرايه هاي " موازنه" و "ترصيع" را بيابيدو در هر مورد، دليل خود را بنويسيد.

الف) اي منور به تو نجوم جمال / اي مقرر به تو رسوم كمال

ب) شاكر نعمت به هر مقام كه بوديم / داعي دولت به هر طريق كه هستيم

      6- در شعر زير، دو واژه را بيابيد كه با هم "جناس" دارند.

الف) شمع جويي و آفتاب بلند / روز بس روشن بود و تو در شب تار

ب) چشم بگشا به گلستان و ببين / جلوه ي آب صاف در گل و خار

      7- در كدام يك از ابيات زير ، آرايه ي « تناقض » ديده مي شود ، دليل خود را بنويسيد.
الف )‌ بگويم تا بداند دشمن و دوست كه من مستي و مستوري ندانم
ب) دولت فقر خدايا به من ارزاني دار كاين كرامت سبب حشمت و تمكين من است

    8- با توجه به «‌چنان سايه گسترد بر عالمي / كه زالي نينديشد از رستمي » به سؤالات داده شده پاسخ دهيد.

الف ) كدام واژه داراي ايهام تناسب است؟    

 ب) معاني ايهامي آن را بنويسيد. 

  ج) با كدام  واژه ي بيت تناسب معنايي دارد؟

     9- با توجه به بيت زير به سؤالات مطرح شده پاسخ دهيد.

            ياد از مرغ گرفتار كنيد اي مرغان               چون تماشاي گل و لاله و شمشاد كنيد.

الف ) نوع تناسب كلمات مراعات نظير در تمام بيت از چه نظر است ؟

ب) نوع تناسب كلمات مراعات نظير در مصراع دوم از چه نظر است ؟                                                               

     10- در كدام بيت تلميح به كار رفته است؟

              الف- برو اي گداي مسكين! در خانه علي زن              كه نگين پادشاهي دهد از كرم گدا را

              ب- گدا گر تواضع كند خوي اوست                                 ز گردن فرازان تواضع نكوست

  11-  در كداميك از ابيات زير آرايه ي تصدير و كداميك آرايه ي تكرار وجود دارد ؟ براي هر يك دليل بياوريد.

                الف ) باغ بوقلمون لباس و راغ بوقلمون عناي          آب مرواريد گون و ابر مرواريد بار

                ب) ز خاك آفريدت خداوند پاك                          پس اي بنده افتادگي كن چو خاك

12- آرايه ي اشتقاق را در بيت زير بيابيد و صامت هاي مشترك را تعيين كنيد:

                  اي بي خبر از سوخته و سوختني                    عشق آمدني بود نه آموختني

13- دو واژه ي مشخص شده در اين بيت چه آرايه اي ايجاد كرده اند؟

     « هنگام تنگدستي در عيش و كوش و مستي       كاين كيمياي هستي قارون كند گدا را »   

        14-   با توجه به بيت زير ، به سؤالات داده شده ، پاسخ دهيد :
« ماهم اين هفته برون رفت و به چشمم سالي است
حال هجران تو چه داني كه چه مشكل حالي است » 
الف ) كدام كلمه ، داراي «‌ ايهام تناسب » است؟ ب) اين كلمه ، در بيت بالا ، به چه معناست؟
پ) كلمه ي داراي ايهام تناسب ، با كدام واژه ها تناسب برقرار كرده است؟  

    15- در عبارت زير ، سعدي با آوردن بخشي از يك آيه عينا ً در كلام خويش ، از آرايه ي ........ بهره گرفته است.
« موسي (ع) قارون را نصيحت كرد كه اَحْسِنْ كَما اَحْسَنَ اللّهُ اِليكَ .